Գիշերային մկանային կծկումները շատերի համար ծանոթ խնդիր են․ հանկարծակի ցավ, մկանների ուժեղ և չկամային սեղմում, որը սովորաբար խանգարում է քունը։ Թեև դրանք սովորաբար վտանգավոր չեն առողջության համար, սակայն զգացողությունը կարող է լինել այնքան կտրուկ ու տհաճ, որ նույնիսկ մեկ րոպեն թվում է հավիտենություն։
Կծկումները սովորաբար տևում են մի քանի վայրկյանից մինչև 10 րոպե։ Ամենից հաճախ դրանք առաջանում են սրունքի մկաններում, ոտնաթաթերի շրջանում, իսկ ավելի հազվադեպ՝ ազդրերում։ Թեպետ ժամանակավոր են, սակայն կարող են խաթարել քունը և ազդել օրվա ընթացքում աշխատունակության վրա։
Ինչու են առաջանում գիշերային կծկումներ
Կան բազմաթիվ պատճառներ, որոնք կարող են բերել այս երևույթին․
1․ Ջրազրկում և էլեկտրոլիտների խախտում
Գիշերային կծկումների ամենատարածված պատճառներից մեկն է ջրազրկումը։ Երբ օրգանիզմում բավարար հեղուկ չկա, խախտվում է նաև էլեկտրոլիտների հավասարակշռությունը (նատրիում, կալիում, մագնեզիում, կալցիում)։ Սա անմիջապես ազդում է մկանների աշխատանքի վրա և կարող է հրահրել ցավոտ կծկումներ։
2․ Վիտամինների և հանքանյութերի պակաս
Մագնեզիումի, կալիումի կամ կալցիումի ցածր մակարդակը նույնպես մեծացնում է մկանների չկամային կծկումների հավանականությունը։ Այս միներալները կարևոր դեր ունեն նյարդերի և մկանների հաղորդակարգի մեջ։ Երբ դրանք քիչ են, մկանները դառնում են ավելի զգայուն և հակված կծկումների։
3․ Ֆիզիկական գերծանրաբեռնում
Եթե օրը մեծ ծանրաբեռնվածություն ես տվել մարմնին՝ մարզասրահում, երկար քայլել կամ վազել ես, մկանները կարող են «պատասխանել» գիշերային կծկումներով։ Գերհոգնած մկանները հաճախ ավելի հեշտ են սեղմվում։
4․ Նստակյաց կենսակերպ
Հակառակ դեպքը նույնպես խնդիր է։ Երբ օրվա մեծ մասն անցկացնում ես նստած կամ կանգնած, մկանները կարծրանում են։ Չբացվող մկանները ավելի խոցելի են դառնում, իսկ սխալ դիրքով նստելը կամ երկար կանգնելը լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն են ստեղծում։
5․ Այլ գործոններ
Սխալ կոշիկներ և երկար քայլքեր անհարմար մակերեսի վրա։
Որոշ դեղամիջոցների (օր․՝ միզամուղներ, խոլեստերինի դեղեր) կողմնակի ազդեցություններ։
Հղիության ժամանակ՝ հորմոնալ և շրջանառության փոփոխությունների հետևանքով։
Ալկոհոլի օգտագործում, որը ջրազրկում է օրգանիզմը և խաթարում հանքանյութերի հավասարակշռությունը։
6․ Հիվանդություններ, որոնք կարող են նպաստել
Կան նաև առողջական վիճակներ, որոնք ավելի հաճախ բերում են գիշերային կծկումների․
Շաքարային դիաբետ
Վահանագեղձի խանգարումներ
Երիկամների հիվանդություններ
Սրտանոթային խնդիրներ կամ ծայրամասային զարկերակային հիվանդություն
Այս բոլոր դեպքերում խաթարվում է արյան շրջանառությունը կամ նյարդերի գործունեությունը, ինչի հետևանքով մկանները դառնում են ավելի խոցելի։
Ինչպես ազատվել գիշերային կծկումներից
Թեպետ կծկումները հաճախ առաջանում են հանկարծակի, կան մի շարք միջոցներ, որոնք կարող են արագ թեթևացնել վիճակը և կանխել նոր դեպքերը։
Արագ օգնություն կծկման պահին
Մերսում․ Մեղմ ճնշմամբ մերսիր ցավող հատվածը, որպեսզի մկանն աստիճանաբար թուլանա։
Ձգումներ․ Փորձիր ձգել մկանն՝ օրինակ սրունքի դեպքում ոտքը ուղղիր և մատները քաշիր դեպի քեզ։
Քայլիր կրունկների վրա․ Սա օգնում է հակառակ մկանները ակտիվացնելով՝ թուլացնել կծկված մասը։
Ջերմության կիրառում․ Տաք սրբիչ, ջեռուցիչ կամ տաք ցնցուղը արագացնում է արյան շրջանառությունը և թուլացնում մկանները։
Թթու հյութեր․ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ թթու վարունգի հյութի փոքր քանակությունը կարող է օգնել արագ վերականգնմանը։
Կանխարգելիչ քայլեր
Խմիր բավարար քանակությամբ ջուր օրվա ընթացքում։
Սննդակարգում ավելացրու մագնեզիումով, կալիումով ու կալցիումով հարուստ մթերքներ՝ բանան, ընկույզ, կանաչ տերևավոր բանջարեղեն։
Կանոնավոր զբաղվիր թեթև ձգումներով, հատկապես քնելուց առաջ։
Խուսափիր երկար ժամանակ նստած կամ կանգնած մնալուց առանց շարժվելու։
Սահմանափակիր ալկոհոլի օգտագործումը։
Եթե ընդունում ես դեղամիջոցներ, որոնք կարող են նպաստել կծկումներին, խորհրդակցիր բժշկի հետ։
Վերջաբան
Գիշերային կծկումները սովորաբար վտանգավոր չեն, բայց կարող են լուրջ անհարմարություն ստեղծել։ Պատճառները բազմազան են՝ ջրազրկումից մինչև միներալների պակաս կամ առողջական խնդիրներ։ Լավ նորությունն այն է, որ կարելի է և՛ արագ թեթևացնել, և՛ կանխել դրանք՝ հետևելով պարզ կանոնների։ Եթե կծկումները դառնում են հաճախակի ու տևական, կարևոր է դիմել բժշկի՝ բացառելու ավելի լուրջ հիվանդությունները։
